Rak nerki to nowotwór, który rozwija się z komórek tworzących nerkę. Najczęstszym typem raka nerki jest jasnokomórkowy rak nerki (konwencjonalny). Przez długi czas uważano go za trudny do napromieniowania ze względu na ryzyko uszkodzenia okolicznych narządów, zwłaszcza jelit, wątroby lub trzustki. Jednak dzięki postępowi technologicznemu i nowym danym klinicznym pogląd ten uległ zasadniczej zmianie. Radioterapia protonowa stanowi obecnie łagodną i skuteczną opcję leczenia nawet dla pacjentów, którzy wcześniej nie mieli takiej możliwości.
Podstawowym sposobem leczenia jest operacja, polegająca na częściowym lub całkowitym usunięciu chorej nerki. W przypadku mniejszych guzów często udaje się zachować zdrową część nerki. Jeśli jednak operacja nie jest możliwa, na przykład ze względu na stan zdrowia pacjenta, alternatywą może być leczenie niechirurgiczne.
Nowotwory nerek częściej występują u mężczyzn, najczęściej po 50. roku życia. We wczesnych stadiach zazwyczaj nie powodują żadnych objawów i są wykrywane przypadkowo, na przykład podczas badania USG lub tomografii komputerowej wykonywanej z innego powodu. W późniejszym okresie mogą pojawić się takie dolegliwości, jak krew w moczu, ból pleców lub zmęczenie spowodowane anemią. Są to już jednak objawy zaawansowanej choroby. Dlatego tak ważne jest, aby nie lekceważyć profilaktycznych badań urologicznych, zwłaszcza u mężczyzn w średnim i starszym wieku. Podczas tych badań można bowiem wykryć nowotwór na wczesnym etapie za pomocą badania ultrasonograficznego.
Decyzja o zaliczeniu raka nerki do chorób, które można leczyć za pomocą protonów, opiera się na wynikach międzynarodowych badań. Na przykład australijskie badanie FASTRACK II wykazało 100 % kontrolę choroby w pierwszym roku naświetlania i tylko minimalne skutki uboczne. Rownież mniej obszerne japońskie badania z wykorzystaniem protonów wykazują wysoką skuteczność i niską toksyczność.
W przypadku nowotworów nerki kluczowe znaczenie ma oszczędzanie otaczających zdrowych struktur i, w miarę możliwości, zachowanie funkcji nerki. Terapia protonowa często to umożliwia dzięki swoim właściwościom fizycznym. Promieniowanie możemy precyzyjnie ukierunkować, ograniczając w ten sposób dawkę na otaczające narządy, takie jak pętle jelitowe, moczowód, miedniczka nerkowa i inne ważne tkanki w jamie brzusznej.
Leczenie protonowe może być odpowiednie:
